ژنتیک و اصلاح نژاد دام و طیور
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
     
نویسنده: ندا فرزین - ابوالقاسم سراج - شنبه ٢ دی ۱۳۸٥

مسئولان دو باغ‌وحش در "چستر" و نیز "لندن" در انگلیس از باردار شدن نوع ماده از سوسمار عظیم‌الجثه موسوم به "اژدهای کومودو" در این باغ‌وحشها در غیاب نوع نر این جانوران، شگفت‌زده شده‌اند. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، یکی از این سوسمارهای خزنده در ماه مه ‪ ۲۵‬تخم گذاشت که هفت عدد از آنها باقی‌مانده و نوزادان به زودی از آنها متولد می‌شوند و اژدهای کومودوی دیگر، چندی پیش تخم‌گذاری کرده و چهار نوزاد از تخمهای او خارج شده بودند. پیش از این باردار شدن برخی دیگر از انواع خزندگان ماده بدون تماس با نوع نر آنها در پدیده‌ای به نام بکرزایی(‪ (Parthenogenesis‬مشاهده شده بود اما این نخستین باری است که مشاهده می‌شود "اژدهاهای کومودو" بدین شکل باردار شده‌اند. زیست‌گاه اصلی اژدهاهای کومودو که به برخورداری از هوش بالا در میان تمامی انواع خزندگان مشهورند، کشور اندونزی است. این جانداران بزرگترین خزندگان جهان محسوب شده و جزو معدود جاندارانی هستند که هیچ موجود زنده دیگری آنها را شکار نمی‌کند. بکرزایی پدیده‌ای است که در آن جنین درون تخم در شکم مادر و بدون نیاز به دخالت نوع نر ایجاد می‌شود. این نوع باروری پیش از این در هفتاد نوع خزنده از جمله انواعی از مارها و مارمولکها مشاهده شده‌است. محققان انگلیسی هنوز نمی‌دانند که آیا اژدهاهای کومودو در گذشته نیز از این توانایی برخوردار بوده و یا اینکه با توجه به زندگی در اسارت و با نوعی تکامل، بدین توانایی دست یافته‌اند. سوسمار کومودوی ساکن باغ‌وحش "چستر" هشت سال سن دارد و از آنجا که در اسارت بدنیا آمده و در تمام طول حیات خود در کنار خواهرش زندگی کرده، در هیچ زمان با هیچ سوسمار کومودوی نری در تماس نبوده‌است. این سوسمار در ماه مه ‪ ۲۵‬تخم برجای گذاشته بود که هم‌اکنون هفت عدد از آنها باقی مانده و به زودی نوزادان کومودو از این تخمها خارج می‌شوند. بررسی ژنتیکی جنین موجود در تخمهای شکسته شده این سوسمار نشان داده‌است هر چند این جنین‌ها دقیقا همتای ژنتیکی مادر خود نیستند اما دی‌ان‌آی آنها از هیچ کومودی دیگری به غیر از مادر آنها مشتق نشده‌است. به گفته دکتر ریک شاین پروفسور زیست‌شناسی تکاملی دانشگاه سیدنی در استرالیا، به نظر می‌رسد این سوسمارها در روند تکامل خود به این توانایی دست یافته‌اند که در صورت نبود نوع نر برای جفت‌گیری طبیعی، انواع ماده آنها به تنهایی باردار شده و تخم‌گذاری کنند و این درحالی است که سایر موجودات بکرزا قادر به باروری از طریق جفت‌گیری طبیعی انواع نر و ماده خود نیستند. هم‌اکنون تنها حدود ‪ ۴‬هزار عدد از این نوع سوسمار در حیات وحش جهان باقی مانده‌است و به نظر می‌رسد این خزندگان برای نجات نسل خود به بکرزایی در کنار جفتگیری طبیعی، روی آورده‌اند. نتایج این مطالعه در شماره روز پنج‌شنبه نشریه "نیچر" منتشر شده‌است.

لینک خبر

چند نکته در رابطه با مطالب فوق از نظر نویسندگان این وبلاگ جای تأمل دارد که در ذیل به آنها اشاره می شود: 

۱-  " به نظر می‌رسد این سوسمارها در روند تکامل خود به این توانایی دست یافته‌اند که در صورت نبود نوع نر برای جفت‌گیری طبیعی، انواع ماده آنها به تنهایی باردار شده و تخم‌گذاری کنند ".

ممکن است این جانوران در گذشته نیز از توانایی بکرزایی برخوردار بوده باشند منتها با توجه به نوع زندگی وحشی، که همواره حیوانات نر و ماده در کنار هم بوده­اند، این قابلیت در این جانوران تاکنون شناخته نشده باشد. به عبارت دیگر اگر در دنیای وحش، یک اژدهای کومودوی ماده از طریق بکرزایی تولید مثل می کرد، به دلیل وجود حیوانات نر در محیط زندگی، تخم های نطفه دار این حیوان ماده به آمیزش جنسی آن با یک حیوان نر مربوط می­شده است.

۲- "سایر موجودات بکرزا قادر به باروری از طریق جفت‌گیری طبیعی انواع نر و ماده خود نیستند " 

لازم به ذکر است که در بوقلمون­ها نیز بکرزایی مشاهده می­شود و در این جانوران جنس ماده در حضور جنس نر از طریق آمیزش جنسی تولید مثل کرده و در غیاب جنس نر می تواند از طریق بکرزایی تولید مثل کند. البته از آنجائیکه در پرندگان جنس ماده هتروگامت بوده و ژنوتیپ آنها به صورت ZW ویا Zo می باشد، نتاج حاصل از بکرزایی فقط می توانند جنسیت نر (ZZ) داشته باشند و نطفه های WW از بین خواهند رفت. ممکن است پدیده بکرزایی در سایر پرندگان نیز وجود داشته باشد که به نظر می­رسد به دلیل وجود ژن­های کشنده و جفت شدن این ژن­ها در اثر پدیده بکرزایی، جنین های حاصله در همان ابتدا از بین بروند. با توجه به مطالب فوق پیش بینی می شود هر چهار فرزند این اژدهای کومودو از یک جنس و همگی ماده باشند (XX).

 

 



نويسندگان

ندا فرزین - ابوالقاسم سراج

دكتري ژنتيك و اصلاح دام


با دانشجويان


مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :