ژنتیک و اصلاح نژاد دام و طیور
صفحات وبلاگ
کلمات کلیدی مطالب
     
نویسنده: ندا فرزین - ابوالقاسم سراج - چهارشنبه ٢٩ آذر ۱۳۸٥

 سیاه خروس " که در زبان ترکی آذری "قره‌خروس" ، نامیده می‌شود، یکی از مهمترین گونه‌های جانوری در معرض تهدید "زیست‌بوم" بین‌المللی ارسباران در آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. این پرنده که نام علمی آن "‪ "Lyrurus mlokosiewiczi‬است، بومی آذربایجان شرقی بوده و به رغم وجود گونه مشابه دیگری با نام " سیاه خروس قفقازی" به دلیل خلوص بالای خود ، از شهرت جهانی برخوردار است. پراکندگی " سیاه خروس " محدود به ایران نبوده و در سطح جهانی در مناطق شرقی اروپا در کشورهای گرجستان، روسیه، ترکیه و آذربایجان و ارمنستان نیز وجود دارد. طول "سیاه خروس" ‪ ۴۰‬تا ‪ ۴۸‬سانتی‌متر بوده و جزو پرندگان بزرگ جثه محسوب می‌شود که در پرنده نر رنگ پرها، سیاه با جلای سبز آبی، زیر بال‌ها سفید با انحنایی به درون بوده و در کنار دم دو شاخه دو لکه سفید روی شانه‌ها و یک لکه قرمز تاج مانند بالای چشم‌ها دیده می‌شود. پرنده ماده کوچک‌تر از نر بوده و بر روی بال‌های قهوه‌ای خرمایی رنگ آن نوارهای عرضی تیره به تعداد زیاد مشاهده می‌شود. زیر تنه پرنده ماده " سیاه‌خروس " خاکستری بوده ، انتهای دم بسیار کوچک آن مستطیلی شکل بوده و تاج بالای چشم آن به سختی دیده می‌شود. وزن پرنده نر در گونه " سیاه‌خروس " ارسباران بین ‪ ۸۰۰‬تا یکهزار گرم و ماده ‪ ۸۰۰‬گرم است. "سیاه خروس" از نظر قوانین و مقررات حفاظت محیط زیست کشور جزو گونه‌های در معرض انقراض و از نظر بین‌المللی در معرض تهدید محسوب شده و بر این اساس شکار ممنوع می‌باشد. به رغم اهمیت گونه‌های جانوری و گیاهی در کشورهای مختلف جهان " سیاه خروس " به عنوان یک گونه در حال انقراض تاکنون به نحو شایسته مورد توجه نبوده و تحقیقات انجام شده در مورد آن بسیار ناچیز می‌باشد.  این گونه جانوری در دهه ‪ ۱۹۶۰‬میلادی ، زمانی که " درک اسکات " (‪ ، (DREK SCOTT‬کتاب " پرندگان ایران " را با مساعدت بخش محیط زیست یونسکو، منتشر کرد، شناخته شد. متخصصان بخش محیط زیست در آن زمان، "سیاه‌خروس" را در منطقه محدودی از شمال غرب ایران یافتند.  زیست "سیاه‌خروس" در زیست بوم بین‌المللی ارسباران که در " پهنه بندی " سازمان یونسکو به ثبت رسیده و از اهمیتی ملی و بین‌المللی برخوردار است ، لزوم توجه بیشتر به اینگونه را اجتناب‌ناپذیر می‌سازد. محیط بانان و شکارچیان محلی آماتور ، وجود "سیاه‌خروس" در دو نقطه از منطقه حفاظت شده ارسباران به نام‌های " دوغرون " و " کلن " را تایید کرده‌اند. گزارش‌های جدید در ارتباط با این گونه بوسیله ‪ GPS‬تهیه نشده و بر این اساس ممکن است آمار و اطلاعات مربوط به " سیاه‌خروس " فاقد اعتبار باشد.

مطابق اطلاعات محلی ، نمایش‌های جفت‌گیری این گونه جانوری در اوایل فروردین آغاز شده تا اواسط اردیبهشت ماه ادامه می‌یابد. کوهستانی ، دور از دسترس و وحشی بودن زیستگاه " سیاه‌خروس" ، مشاهده آن را دشوار ساخته و براین اساس ،اعتبار تعداد جمعیت این گونه جانوری همواره محل بحث بوده است. مهمترین عامل تهدید "سیاه‌خروس" به عنوان یکی از گونه‌های نادر جانوری جهان ، چرای بی‌رویه احشام در زیستگاه آن ، جنگل‌زدایی و نابودی علفزارهای محل سکونت این پرنده توسط اهالی محلی می‌باشد. به نظر می‌رسد که شکار غیرقانونی در گستره محدودی از زیستگاه" سیاه‌خروس" روی داده و نقش آن در انقراض نسل این گونه به اندازه سایر عوامل نیست. به عقیده کارشناسان ، فقدان اطلاعات و سوء‌مدیریت ، خطر اصلی برای " سیاه خروس " ساکن زیست بوم بین‌المللی ارسباران است . سرپرست اداره کل محیط زیست آذربایجان شرقی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا ، جمعیت " سیاه خروس " را یکصد قطعه ، در منطقه حفاظت شده کلن ذکر کرد. میرمحسن حسینی قمی افزود: برنامه اصلی محیط زیست استان برای حفظ این گونه منحصر به فرد ، حفاظت از گونه‌های موجود در زیستگاه‌های اختصاصی و حفظ تنوع ژنتیکی آنها می‌باشد.

لینک خبر

 



نويسندگان

ندا فرزین - ابوالقاسم سراج

دكتري ژنتيك و اصلاح دام


با دانشجويان


مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :